Behaviorisme hoort bij de wetenschappelijke stroming het ‘logisch positivisme’, ook wel ‘logisch empirisme’ genoemd. Als ‘modellen’ voor de mens richten behavioristen zich van oorsprong op een paar gedomesticeerde dieren, zoals ratten en duiven. De rat wordt dan als ‘hogere’ levensvorm en de mens als ‘hoogste’ levensvorm beschouwd, echter met meer ‘opslagcapaciteit’ dan duiven of ratten. Het leerproces bij ratten en duiven wordt vervolgens doorgetrokken naar mensen. Daarmee negeert het behaviorisme de variatie tussen soorten, maar ook tussen mensen. Hiermee is het behaviorisme pre-darwinistisch te noemen.
Wat kennis en moraal besef betreft, zijn jonge kinderen volgens het behaviorisme een ‘lege lei’. Zo hebben kinderen volgens Skinner (een van de belangrijkste namen binnen het behaviorisme) geen kennis en moraal besef. Moraal besef en kennis wordt door het aanbieden van leerstof en vervolgens straffen en belonen opgebouwd. Dit wordt ‘operant leren’ genoemd. Operant leren is uitgebreid onderzocht bij ratten en muizen door Skinner en Pavlov (bekend van de Pavlov-reactie). Inmiddels is het duidelijk dat belonen beter werkt dan straffen. Als er geen straffen en/of belonen plaatsvindt, gebeurt er dus niets. Behavioristen negeren hiermee tevens dat mensen van nature gemotiveerd zijn om te leren. (In de praktijk blijkt echter dat kinderen wel uit zichzelf willen leren spreken (probeer ze maar eens te stoppen), lopen en moraal besef tonen, door bijvoorbeeld een ander verdrietig kind te troosten.)
De onderwijs methodiek van Klassikaal-Methodisch scholen komt voort uit het denkkader van behavioristen. Onderwezen worden ligt in een directe lijn met het operant leren. In klassikaal onderwijs, wordt doorlopend leerstof aangeboden en getoetst. Treffend is dat veel docenten er vanuit gaan dat leerlingen niet van nature gemotiveerd zijn. Cijfers (danwel krullen en/of stickers) dienen vervolgens als beloning. Vanuit hetzelfde denkkader komt ook het idee dat het aanbieden van leerstof noodzakelijk is om leren daadwerkelijk plaats te laten vinden.
De behavioristische theorie is inmiddels te beperkt. Uit onderzoek blijkt dat mensen zeer verschillend zijn (zie ook meervoudige intelligenties ). Bovendien leren mensen op vele andere manieren dan enkel het operant leren. Hieruit volgt de behoefte aan een (totaal) nieuwe invulling van onderwijs.
Natuurlijk Leren houdt wel rekening met verschillen. Elk mens heeft een unieke achtergrond aan leerervaringen. Een mens heeft altijd zin in zijn eigen ontwikkeling en geen enkel mens ontwikkelt in dezelfde lijn.
Link naar behaviorisme in Wikipedia
Link naar behaviorisme in Stanford Encyclopedia of Philosophy (Engels)
