Scholen die overstappen op Natuurlijk Leren, maar dit niet volledig doen, komen in de problemen. Door Natuurlijk Leren ‘stapsgewijs’ door te voeren, kom je in een situatie terecht waarin je ‘gevangen’ zit tussen twee denkkaders. Vandaar dat NIVOZ spreekt van een noodzaak tot ‘kantelen’ van het traditionele aanbod naar de vraag van de leerling/student en het APS er vanuitgaat dat er een (aard)beving nodig is om tot Natuurlijk Leren te komen. Dit is het beste uit te leggen aan de hand van voorbeelden:
- Voorbeeld 1: Mocht een docent de aanname loslaten dat er één beste manier is om iets te leren, dan loopt hij/zij op tegen het probleem dat er niet genoeg tijd is om iedere leerling op haar manier les/instructie te geven. Met zeer hoge werkdruk als gevolg.
- Voorbeeld 2: Als een docent besluit de aanname los te laten dat leerlingen externe motivatie nodig hebben, zal de docent merken dat leerlingen zich niet gaan bezighouden met ‘de vaste lesstof’. Voor een docent is dit echter wel noodzakelijk om vervolgens alle leerlingen op eenzelfde manier ‘objectief te toetsen’.
Dit samenspel van aannames, zou je kunnen definiëren als ‘de zuigkracht van het bestaande’. Ze is alleen te doorbreken als meerdere aannames tegelijk worden losgelaten.
De aannames die worden gedaan binnen hetzelfde denkkader, sluiten op elkaar aan. Eén aanname wijzigen heeft dan geen effect. De zuigkracht van het bestaande zorgt er dan voor dat deze wijziging weer ongedaan wordt gemaakt. Of als men meerdere aannames wijzigt maar toch verwachtingen blijft houden die bij het andere denkkader horen lijkt het of de verandering geen effect heeft. Het denkkader is een totaalpakket van aannames. Alleen als dit totaalpakket veranderd wordt, is er effect zichtbaar.
Het figuur hieronder, beschrijft de veranderingsrichting die sommige scholen kennen. Het is een globaal schema, waarin de twee denkkaders naast elkaar worden afgebeeld. Om een beeld te geven met welk denkkader verschillende ‘schooltypen’ werken, zijn deze ook weergegeven.
